hiszpański2. Rodzajnik (Articulo)
Dodano: 2015-02-06 18:09:06

1. Rodzajniki − ogólnie

Język hiszpański posiada tzw. rodzajniki. Stoją one głównie przed rzeczownikami i określają jego rodzaj i liczbę gramatyczną. Mogą one jednak występować również przed zaimkami dzierżawczymi oraz przed niektórymi nazwami własnymi. Spójrzmy na przykłady:

 

UNA iglesia   (jakiś kościół)       − przed rzeczownikiem, lp.

LA bruja   (wiedźma)     − przed rzeczownikiem. lp.

LOS presidentes   (prezydenci, premierzy)      − przed rzeczownikiem, lm.

 

EL Salvador   (Salwador)     − przed nazwą własną

 

EL mío   (mój)     − przed zaimkiem dzierżawczym akcentowanym

LA tuya   (twoja)      − przed zaimkiem dzierżawczym akcentowanym

 

Uwaga: Prawidłowe stosowanie rodzajników jest relatywnie trudne do opanowania przez pierwszy rok nauki. Hiszpański bowiem pozostawia względną swobodę co do użycia rodzajnika, jednak nie na tyle dużą, by móc go używać, jak się nam podoba. Gramatycy mówią o tzw. intencjonalnym jego zastosowaniu. Znaczy to, że w dużej mierze sami decydujemy o rodzajniku (zgodnie z naszą intencją), w zależności od tego, co chcemy powiedzieć. Nasz wybór musi być jednak zasadny, czyli zgodny z pewnymi założeniami, oraz nie może wprowadzać naszego rozmówcy w błąd lub konsternację. Np.

 

Juan se ha roto LA pierna  (Jan złamał nogę)

 

może sugerować, że biedak miał tylko jedną nogę, jeśli uprzednio nie rozmawialiśmy o jego konkrtnej nodze (np. lewej, już wcześniej kontuzjowanej), natomiast zdanie:

 

Me duele UNA cabeza (Boli mnie [jakaś] głowa)

jednoznacznie sugeruje, że mówiący  ma przynajmniej dwie głowy.

 

2. Rodzajniki nieokreślone

 

         Liczba pojedyncza                        Liczba mnoga

unforma męska

un chico

unosforma męska

unos chicos

unaforma żeńska

una chica

unasforma żeńska

unas chicas

 

Używamy ich, gdy mówimy o czymś lub o kimś po raz pierwszy. Są one także alternatywnymi formami do zaimków typu: jakiś, jakaś, jacyś, jakieś.

 

Esto es una mesa   (To jest stół) 

[po prostu stół i nic więcej; mówimy o nim po raz pierwszy]

 

Esto es una muñeca de goma   (To jest gumowa lalka)

[jakaś, jedna z wielu na świecie]

 

Éste es un profesor de China   (To jest nauczyciel z Chin)

[jakiś, jeden z wielu w Chinach]

 

Używamy ich (nie zawsze), gdy pojawia się połączenie rzeczownika z przymiotnikiem, gdzie pierwszy stoi rzeczownik, a drugi − przymiotnik.

 

Esto es un gato negro   (To jest czarny kot)

Ella es una mujer estúpida   (To głupia kobieta)

 

3. Rodzajniki określone

 

        Liczba pojedyncza                 Liczba mnoga

  elforma męska

el chico

losforma męska

los chicos

laforma żeńska

la chica

lasforma żeńska

las chicas

 

Używamy ich, gdy mówimy o czymś lub o kimś znanym nam z wcześniejszego kontekstu. Czasami wręcz można je poczytywać za alternatywne formy zaimków wskazujących: ten, ta, ci, tamte.

 

Ésta es la chica  (To jest (ta) dziewczyna)

[wskazuję właśnie na tę, o której wcześniej była mowa]

 

Esto es la muñeca de goma   (To jest lalka z gumy)

[już nie jedna z wielu, nie jakaś, ale np. prototyp lalki, ten jedyny, właśnie prezentowany]

 

Éste es el profesor de China  (To jest (ten) nauczyciel z Chin)

[to ten, a nie ten drugi; lub − ten, o którym była mowa; lub − jedyny nauczyciel, jakim Chińczycy mogą się pochwalić...]

 

Jeśli jakiś przedmiot lub osoba są niejako pojedyncze, jedyne w swojej kategorii (np. kategoria rodziny: ojciec, matka, syn, córka, etc.), wówczas w trakcie dookreślania ich sięgamy po rodzajnik określony:

 

¿Tú eres el hermado de Puri?   (Ty jesteś bratem Puri?)  

[jedynym, jakiego ona ma]

 

¿Es el coche de Tusco?   (Czy to samochód Tuska?) 

 [jedyny, jakim jeździ, lub ten, którym mamy jechać]

 

4. Rodzajnik zerowy

Rodzajnik ten jest najtrudniejszy do wyjaśnienia oraz opanowania. Mowa o braku rodzajnika przed rzeczownikiem. We współczesnym języku hiszpańskim coraz częściej obserwuje się tendencję do rezygnowania w niektórych wypadkach z rodzajników. Brak rodzajnika jest możliwy m.in. w tytułach lub przed rzeczownikami w dopełnieniu bliższym lub dalszym:

 

Amor y pasión”   (Miłość i namiętność)   

[tytuł, bez rodzajnika]

 

”Cosas bonitas”   (Piękne sprawy)   

[tytuł, bez rodzajnika]

 

Me gusta jugar con niños   (Lubię bawić się z dziećmi)  

[ogólnie i mało precyzyjnie; nie ze wszystkimi dziećmi na świecie]

 

Me gusta ver películas   (Lubię oglądać filmy)

[ogólnie i mało precyzyjnie; nie wszystkie filmy, ale te, mi się podobają]

 

Nie używamy również rodzajnika, gdy informujemy o zawodzie, narodowości, religii czy ideologii danej osoby.

 

Luis es profesor   (Luis jest nauczycielem)

Ana es española   (Anna jest Hiszpanką)

Soy católico  (Jestem katolikiem)

Wszystkie artykuły