hiszpański3. Rzeczownik (Sustantivo)
Dodano: 2015-02-06 18:35:46

1. Rzeczownik – ogólnie

W języku hiszpańskim istnieją dwa rodzaje rzeczownika: męski żeński. Większość rzeczowników kończących się na a jest rodzaju żeńskiego, natomiast rzeczowniki zakończone na o mają najczęściej rodzaj męski.

 

Rodzaju męskiego są m.in.:

 

  • wyrazy określające płeć męską:

el hombre – mężczyzna

el chico – chłopiec                              

el abogado – adwokat

el guardia – policjant

el caballo – koń

 

  • nazwy dni tygodnia:

el lunes - poniedziałek                     

el martes – wtorek                          

el miércoles - środa                          

el jueves - czwartek

 

  • nazwy miesięcy w roku:

enero - styczeń                                 

febrero - luty                                     

marzo - marzec                                 

abril - kwiecień                                

junio - czerwiec                                 

 

  • nazwy kolorów:

el blancura – białość

el verde – zieloność

el negro - żółć

 

  • większość nazw mórz, oceanów i rzek:    

el Oceano Atlántico – Ocean Atlantycki

el Rio Tajo – rzeka Tag

 

  • większość nazw gór:

los Pirineos – Pireneje

los Alpes – Alpy

los Andes – Andy

 

Rodzaju żeńskiego są m.in.:

 

  • wyrazy określające istoty płci żeńskiej:

la mujer – kobieta

la madre – matka

la chica - dziewczyna

 

  • nazwy liter alfabetu:

la A, la B, la C – A,B,C.

 

Rodzaj gramatyczny znakomitej większości wyrazów możemy poznać po określonej końcówce. Poniżej wypisane zostały te najważniejsze.

 

2. Końcówki  rzeczowników rodzaju męskiego

 

o        –  (el)    obrero, cuaderno, cuchillo, bolígrafo   (robotnik, zeszyt, nóż, długopis)

wyjątki:    la dinamo,  la libido,  la moto   (dynamo, libido, motor)

 

or        – (el)    profesor, olor, traductor, doctor   (nauczyciel, zapach, tłumacz, doktor)

wyjątek:   la labor   (praca)

 

aje        – (el)    coraje, viaje,  equipaje   (odwaga, podróż, bagaż)

 

3. Końcówki  rzeczowników rodzaju żeńskiego

 

        –  (la)   chica, muchacha, profesora   (dziewczyna, dziewczyna, nauczycielka)

 

dad, tad, tud        – (la)     comunidad, virtud, multitud   (wspólnota, cnota, mnogość)

 

ción, sión        – (la)    información, fusión   (informacja, fuzja)

 

ez        – (la)    niñez, vejez   (dzieciństwo, starość)

wyjątki:    el ajedrez, el pez   (szachy, ryba)

 

zón        – (la)    razón   (rozum, powód, racja)

wyjątki:   el corazón, el buzón, (serce, skrzynka na listy)

 

dumbre        – (la)    muchedumbre   (tłum ludzi)

 

Uwaga!: Słowa z końcówką   -a  pochodzące z języka greckiego mają rodzaj męski: el planeta, el problema, el mapa, el sistema, el clima.

 

4. Tworzenie rodzaju żeńskiego od formy męskiej

Rodzaj żeński rzeczownika tworzymy:

 

  • zamieniając końcówkę rzeczownika męskiego z -o na -a:

 

el chico – chłopak                 

la chicadziewczyna

el niño – chłopczyk                         

la niña – dziewczynka 

el sobrino – siostrzeniec                                   

la sobrina – siostrzenica

 

  • dodając -a do formy męskiej rzeczowników zakończonych spółgłoską:

 

el director – dyrektor

la directora – dyrektorka

el dios - bóg

la diosa - bogini

el japonés – Japończyk

la japonesa – Japonka

el portugués – Portugalczyk

la portuguesa – Portugalka

el traductor – tłumacz

la traductora – tłumaczka

el león - lew

la leona – lwica

 

  • rzeczowniki zakończona na -ista i -ante mają identyczne formy dla obu rodzajów:

 

el/la estudiante – student/ka

el/la cantante – piosenkarz/piosenkarka

el/la futbolista – piłkarz/piłkarka

el/la tenista – tenisista/ka

el/la turista – turysta/ka

el/la periodista – dziennikarz/dziennikarka

el/la taxista – taksówkarz/taksówkarka

 

Do wyjątków należą następujące słowa:

el actor - aktor

 la actriz - aktorka

el cantor - piosenkarz

 la cantatriz - piosenkarka

el barón - baron

 la baronesa - baronowa

el rey - król

 la reina- królowa

el poeta - poeta

 la poetisa - poetka

el príncipe - książę

 la princesa  - księżna, księżniczka

el héroe - bohater

 la heroina - bohaterka

 

  • Istnieje również grupa rzeczowników, których rodzaj żeński różni się od rodzaju męskiego:

el padre - ojciec

la madre - matka

el hombre - mężczyzna

la mujer – kobieta

el macho – samiec

la hembra – samica

el yerno – zięć

la nuera - synowa

el rey - król

la reina - królowa

 

5. Tworzenie liczby mnogiej rzeczowników

1. Jeżeli wyraz w liczbie pojedynczej zakończony jest na jakąkolwiek spółgłoskę – z wyjątkiem „s” w niektórych przypadkach – liczbę mnogą tworzymy przez dodanie końcówki:

 

 -es          

 

            el montón  (ogrom, dużo)                  los montones

            la verdad  (prawda)                            las verdades

            el actor  (aktor)                                  los actores

            el profesor  (nauczyciel)                     los profesores

            el sabor  (smak)                                 los sabores

            la virtud  (cnota)                                las virtudes

 

2. Może się zdarzyć, że wyraz w liczbie pojedynczej zakończony będzie na akcentowane -és . Wówczas liczbę mnogą tworzy się jak wyżej, z pominięciem akcentu:

 

el francés  (Francuz)                         los franceses

el inglés  (Anglik)                             los ingleses

 

3. Jeśli wyraz w liczbie pojedynczej kończy się na samo -s , to:

 

–        liczbę mnogą ma równą liczbie pojedynczej, pod warunkiem że jest przynajmniej dwusylabowy: la dosis (dawka) – las dosis (dawki); el lunes (poniedziałek) – los lunes (poniedziałki)

–        liczbę mnogą tworzymy tak, jak w punkcie 1., jeśli wyraz jest jednosylabowy: la voz (głos) – las voces (głosy).

 

4. Jeżeli wyraz zakończony jest na jakąkolwiek samogłoskę, jego liczbę mnogą tworzymy przez dodanie końcówki:

 -s

 

            la casa  (dom)                                   las casas

            bueno  (dobry)                                  buenos

            guapa  (ładna)                                   guapas

            verde  (zielony)                                 verdes

            verdadero  (prawdziwy)                     verdadero 

 

 

5. Jeżeli wyraz kończy się samogłoską akcentowaną í, ú lub literą y – liczbe mnogą tworzymy głównie poprzez dodanie   –es.

 

            el marroquí (Marokańczyk)            los Marroquíes (Marokańczycy

 

Uwaga. Każdy wyraz zakończony w liczbie pojedynczej sufiksem -z , w liczbie mnogiej zamienia go na grafem “c”. Real Academia Española (hiszpańska instytucja królewska wydająca dekrety nt. poprawności językowej) zabrania pisania połączeń -ze- . Możliwy jest tylko zapis -ce-. Spójrzmy:

 

            la voz  (głos)                                     las voces

            el pez  (ryba)                                    las peces

 

Wymowa zakazanego zapisu -ze-, gdyby zapis ten był możliwy, byłaby identyczna z wymową -ce-, zatem na płaszczyźnie fonetycznej – nic się nie zmienia! 

 

Wszystkie artykuły